Δημοσιονομικό κενό 2,44 δισεκατομμυρίων ευρώ αναφέρθηκε στο Ετήσιο Συνέδριο της ΚΕΔΕ
Η οξυμένη οικονομική και λειτουργική κατάσταση των ελληνικών Δήμων αποτυπώθηκε στις εργασίες του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, που πραγματοποιήθηκε στην Καλαμάτα από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου 2026. Οι εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης εξέθεσαν τα δεδομένα της καθημερινότητας των τοπικών κοινωνιών, εστιάζοντας στη διεύρυνση του χάσματος ανάμεσα στις αρμοδιότητες που καλούνται να ασκήσουν και στους διαθέσιμους κρατικούς πόρους.
Η τοποθέτηση του Δημάρχου Ικαρίας Φανούρη Καρούτσου ανέδειξε τις ιδιαίτερες πιέσεις που δέχονται οι νησιωτικοί και ιδίως οι μικρότεροι Δήμοι της χώρας. Ο δήμαρχος Ικαρίας ανέφερε ότι η κρατική υποχρηματοδότηση προσλαμβάνει αυξημένες διαστάσεις στις νησιωτικές περιοχές, παραθέτοντας συγκριτικά οικονομικά στοιχεία για τον Δήμο Ικαρίας. Σύμφωνα με τον κ. Καρούτσο, η ετήσια τακτική επιχορήγηση που λαμβάνει ο ενιαίος δήμος ανέρχεται σε 450.000 ευρώ με την τιμή του καυσίμου να αγγίζει τα 2 ευρώ το λίτρο, την ώρα που παλαιότερα ο ένας και μόνο πρώην Καποδιστριακός Δήμος Ραχών λάμβανε 550.000 ευρώ με το ντίζελ στα 80 λεπτά. Παράλληλα επεσήμανε ότι τα 140.000 ευρώ που διατίθενται για την Πολιτική Προστασία δεν επαρκούν ούτε για την επιχωμάτωση του χωμάτινου οδικού δικτύου του νησιού, το οποίο εκτείνεται σε περισσότερα από 400 χιλιόμετρα.
Στα προβλήματα εκτέλεσης των τεχνικών έργων εστιάζουν οι αναφορές του Δημάρχου Ικαρίας σχετικά με τις δημοπρασίες έργων οδοποιίας και συντήρησης σχολικών κτιρίων και δημοτικών υποδομών ύψους 1,3 εκατομμυρίου ευρώ που παραμένουν στα χαρτιά επί τρία χρόνια εξαιτίας διαδοχικών άγονων διαγωνισμών. Ο κ. Καρούτσος υπογράμμισε την ύπαρξη μεγάλης αναντιστοιχίας ανάμεσα στις εγκεκριμένες τιμές των κρατικών μελετών και στις πραγματικές τιμές της αγοράς, φέρνοντας ως παράδειγμα το σκυρόδεμα που κοστολογείται στη μελέτη στα 95 ευρώ το κυβικό ενώ στην αγορά φτάνει τα 130 ευρώ, ενώ αντίστοιχα εκτροχιασμένες είναι και οι τιμές των ασφαλτικών υλικών. Υπογράμμισε ότι εάν το αρμόδιο Υπουργείο δεν προχωρήσει σε άμεση διόρθωση αυτής της αναντιστοιχίας, τα κονδύλια θα παραμένουν αδιάθετα.
Το ζήτημα της δημοτικής περιουσίας και των δασικών χαρτών αποτέλεσε ξεχωριστό άξονα της παρέμβασης του δημάρχου. Ο κ. Καρούτσος υποστήριξε ότι παρατηρείται προσπάθεια αμφισβήτησης και διεκδίκησης δημοτικών αλλά και ιδιωτικών εκτάσεων από το κράτος με πρόσχημα τον δασικό τους χαρακτήρα. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου αυτού, ο Δήμος Ικαρίας έχει συντάξει και καταθέτει τεκμηριωμένη νομική πρόταση νομοθετικής ρύθμισης προς την κυβέρνηση και τα κοινοβουλευτικά κόμματα, ζητώντας και την υποστήριξη της ΚΕΔΕ.
Οι θαλάσσιες και χερσαίες συγκοινωνίες συμπληρώνουν την εικόνα των δυσκολιών που περιέγραψε ο δήμαρχος Ικαρίας. Ο κ. Καρούτσος σημείωσε ότι η ακτοπλοϊκή σύνδεση παρουσιάζει πυκνότητα κατά τους θερινούς μήνες αλλά περιορίζεται σε σποραδικά και υψηλού κόστους δρομολόγια τον χειμώνα. Όσον αφορά τις χερσαίες μεταφορές, ανέφερε ότι το μεταφορικό έργο εξαντλείται ουσιαστικά στη μεταφορά μαθητών, καθώς οι λοιπές γραμμές κρίνονται μη βιώσιμες από τους ιδιώτες αυτοκινητιστές, ζητώντας από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών τη θέσπιση ειδικού χρηματοδοτικού εργαλείου για τη στήριξη των συγκοινωνιών σε μικρότερα νησιά, υπογράμμισε ότι το πρόβλημα των συγκοινωνιών επηρεάζει ακόμη και πολύ μεγαλύτερα νησιά εξαιτίας της ανεξέλεγκτης αύξησης στις τιμές των καυσίμων και της δημογραφικής συρρίκνωσης, ενώ κατέληξε ότι ο Δήμος Ικαρίας έχει ήδη εκπονήσει και διαθέτει έτοιμη, τεκμηριωμένη συγκοινωνιακή μελέτη για την εφαρμογή του σχεδίου.
Στο γενικότερο οικονομικό πλαίσιο του συνεδρίου δεσπόζει η αποτύπωση του δημοσιονομικού ελλείμματος της Αυτοδιοίκησης. Σύμφωνα με τη μελέτη που παρουσιάστηκε στο συνέδριο, το συνολικό λειτουργικό κόστος των αρμοδιοτήτων των Δήμων για το 2025 εκτιμάται σε 5,34 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ οι προβλεπόμενοι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι για το 2026 ανέρχονται σε 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ, δημιουργώντας οικονομικό κενό ύψους 2,44 δισεκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, προβληματισμός εκφράστηκε για το ενεργειακό κόστος, καθώς οι Δήμοι τιμολογούνται για την ηλεκτρική ενέργεια με 0,20 έως 0,25 ευρώ ανά κιλοβατώρα, όταν οι βιομηχανικές μονάδες επιβαρύνονται με αισθητά χαμηλότερες χρεώσεις.
Οι τοποθετήσεις των επικεφαλής των αυτοδιοικητικών παρατάξεων αποτύπωσαν τις διαφορετικές προσεγγίσεις για τη διαχείριση της κατάστασης. Ο εκπρόσωπος της παράταξης «Σύγχρονοι Ισχυροί Δήμοι» Δημήτρης Καφαντάρης αναφέρθηκε στα βήματα θεσμικού εκσυγχρονισμού μέσω του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης και ζήτησε αύξηση των ΚΑΠ, δίνοντας έμφαση στην ενίσχυση των ορεινών και νησιωτικών περιοχών με προσωπικό. Ο επικεφαλής της παράταξης «Αυτοδιοίκηση Τώρα» και Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας χαρακτήρισε την κατάσταση ως δημοκρατική και οικονομική κρίση, ζητώντας την άμεση απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων και απορρίπτοντας τις προτάσεις για σταδιακή κάλυψη των ελλειμμάτων σε βάθος πενταετίας. Ο επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» και Δήμαρχος Πατρέων Κώστας Πελετίδης απέδωσε την οικονομική στενότητα των Δήμων στις κυβερνητικές επιλογές και στην προτεραιοποίηση των επιχειρηματικών ομίλων, διεκδικώντας την πλήρη κρατική κάλυψη των λειτουργικών δαπανών και την κατάργηση του τέλους ταφής απορριμμάτων.
Η σύμπτωση απόψεων γύρω από την οικονομική και λειτουργική πίεση των νησιωτικών και ορεινών περιοχών αποτυπώθηκε στις τοποθετήσεις του Δημάρχου Αγίου Ευστρατίου Κώστα Σινάνη και του Δημάρχου Κυθήρων Στράτου Χαρχαλάκη.
Η τοποθέτηση του Δημάρχου Αγίου Ευστρατίου Κώστα Σινάνη στο συνέδριο της ΚΕΔΕ επικεντρώθηκε στα σοβαρά εμπόδια που προκαλεί η οικονομική και τεχνική αναντιστοιχία στην εκτέλεση των δημόσιων έργων στα μικρά νησιά. Ο κ. Σινάνης παρέθεσε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την τιμή του σκυροδέματος, η οποία αγγίζει τα 200 ευρώ το κυβικό μέτρο στον Άγιο Ευστράτιο, όταν η εγκεκριμένη τιμή της επίσημης μελέτης κυμαίνεται μόλις από 97,5 έως 105 ευρώ. Η συγκεκριμένη μεγάλη απόκλιση προκαλεί αδυναμία απορρόφησης των κονδυλίων και αποτρέπει την προσέλευση αναδόχων για την υλοποίηση των απαραίτητων δημοτικών υποδομών. Παράλληλα, ο δήμαρχος υπογράμμισε την ανάγκη άμεσης διόρθωσης των κρατικών τιμολογίων από το αρμόδιο Υπουργείο, ώστε να υπολογίζεται το αυξημένο θαλάσσιο κόστος των υλικών. Στις επισημάνσεις για τις λειτουργικές δυσκολίες του νησιού προστέθηκαν οι αναφορές στις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις των μελετών και των δασικών χαρτών που συντάχθηκαν εξ αποστάσεως μέσω ορθοφωτοχαρτών. Ο κ. Σινάνης σημείωσε ότι οι ρυθμίσεις αυτές χαρακτηρίζουν δασικές εκτάσεις χωρίς επιτόπιες αυτοψίες, παρακωλύοντας την τοπική ανάπτυξη για μια κοινωνία 200 κατοίκων. Επιπλέον, ο ίδιος ανέδειξε την οικονομική επιβάρυνση του Δήμου, ο οποίος ενώ πουλάει παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια στη ΔΕΗ προς 16 λεπτά την κιλοβατώρα, επιβαρύνεται στη συνέχεια με 23 λεπτά την κιλοβατώρα για τις δικές του δημοτικές ανάγκες.
Η παρέμβαση του Δημάρχου Κυθήρων και Προέδρου της Επιτροπής Νήσων και Πολιτικής Συνοχής της ΚΕΔΕ Στράτου Χαρχαλάκη εστίασε στη νομική και τεχνική διάσταση του κόστους εκτέλεσης των δημόσιων έργων στις νησιωτικές περιοχές. Ο κ. Χαρχαλάκης επεσήμανε την ύπαρξη υπουργικής απόφασης του 2004, η οποία διατηρείται σε ισχύ και θεσμοθετεί προσαύξηση 18% στις τιμές των κρατικών μελετών λόγω του επιπλέον θαλάσσιου κόστους και της νησιωτικότητας. Η θεσμική αυτή πρόβλεψη κρίνεται από τον δήμαρχο απαραίτητη για την ακριβή αποτύπωση των πραγματικών δαπανών μεταφοράς των υλικών, ώστε να αποτρέπεται το φαινόμενο των άγονων διαγωνισμών στα νησιά. Στο πλαίσιο της τεκμηρίωσης του αιτήματος ο δήμαρχος Κυθήρων επικαλέστηκε τη μελέτη που συντάχθηκε από το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας για την περιοχή των Αντικυθήρων. Στη συγκεκριμένη μελέτη η τιμή του σκυροδέματος κατηγορίας C16/20 υπολογίστηκε στα 320 ευρώ το κυβικό μέτρο εξαιτίας της επιβάρυνσης από τα μεταφορικά και τα ναύλα. Ο κ. Χαρχαλάκης αναέλαβε τη δέσμευση να διανείμει τη σχετική υπουργική απόφαση στα μέλη της ΚΕΔΕ και στους νησιωτικούς Δήμους, προκειμένου να υπάρξει συνολική επικαιροποίηση και εφαρμογή των σχετικών διατάξεων κατά τη σύνταξη των προϋπολογισμών των δημοπρατούμενων έργων.
Ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων Πέτρος Βαρελίδης εστίασε στα δυσμενή αποτελέσματα που προκαλεί η υποστελέχωση των δημοτικών τεχνικών υπηρεσιών. Ο Διευθυντής Οικονομικής Ανάπτυξης της ΕΕΤΑΑ Γιάννης Γούπιος παρουσίασε τα ευρήματα της μελέτης για το λειτουργικό κόστος και το δημοσιονομικό κενό των Δήμων. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ενέργειας της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Καρύστου Λευτέρης Ραβιόλος διατύπωσε το αίτημα για θέσπιση ειδικού τιμολογίου ηλεκτρικού ρεύματος στα 0,10 ευρώ την κιλοβατώρα. Η Διοικήτρια της ΔΥΠΑ Γιάννα Χορμόβα ανέλυσε τα δεδομένα για την κατανομή 5.500 θέσεων του προγράμματος απασχόλησης ανέργων 55-67 στους Δήμους. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Υγείας της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Χίου Γιάννης Μαλαφής ανέδειξε την ανάγκη διασφάλισης σταθερών πόρων για τις δημοτικές δομές υγείας και τα κέντρα πρόληψης.
Ειδική αναφορά στις ιδιαίτερες προκλήσεις του ακριτικού νησιωτικού χώρου έκανε ο γραμματέας της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Βορείου Αιγαίου και Δήμαρχος Οινουσσών, Γιώργος Δανιήλ. Ο κ. Δανιήλ υπογράμμισε το κλίμα ανασφάλειας και αβεβαιότητας που επικρατεί στις νησιωτικές κοινωνίες, στηλιτεύοντας τις ελλείψεις και τις καθυστερήσεις στις ακτοπλοϊκές συγκοινωνίες, καθώς χρειάστηκε «μια εναγώνια εβδομάδα» μέχρι να επικυρωθούν τα απαραίτητα ακτοπλοϊκά δρομολόγια. Παράλληλα, τόνισε το δυσανάλογο λειτουργικό βάρος που επωμίζονται οι νησιωτικοί Δήμοι χωρίς τη διάθεση των ανάλογων πόρων, ξεχωρίζοντας ως ακανθώδες πρόβλημα τη διαχείριση των απορριμμάτων που πιέζει ασφυκτικά τους δημοτικούς προϋπολογισμούς. Ο Δήμαρχος Οινουσσών υπογράμμισε ότι τα νησιά της παραμεθορίου δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως στεγνοί στατιστικοί αριθμοί, ενώ σε παρέμβασή του πρότεινε να υπάρξει ειδική εξαίρεση ή προσαρμογή στις διαδικασίες πιστοποίησης διαχειριστικής επάρκειας για τα μικρά νησιά με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων.
Οι τοποθετήσεις της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης διαμόρφωσαν το πολιτικό πλαίσιο των εργασιών του συνεδρίου. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε δέσμη 6+2 μέτρων η οποία περιλαμβάνει πίστωση 300 εκατομμυρίων ευρώ από τον ΕΟΑΝ για έργα ανακύκλωσης, 240 εκατομμύρια ευρώ για ληξιπρόθεσμες δημοτικές οφειλές ενέργειας, αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων στο 1%, διπλασιασμό της ΣΑΤΑ σχολικών κτιρίων παράλληλα με τους πόρους του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου», καθώς και πρόσθετη ρύθμιση 60 εκατομμυρίων ευρώ για χρέη των ΔΕΥΑ και μελλοντικό ειδικό τιμολόγιο ρεύματος. Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης ασκώντας κριτική στην κυβερνητική πολιτική πρότεινε την απόδοση της διαφοράς ΦΠΑ των νησιών σε ειδικό ταμείο τοπικών επενδύσεων και την ίδρυση δημοτικών ενεργειακών κοινοτήτων. Η εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Ρένα Δούρου προσυπέγραψε τις κεντρικές διεκδικήσεις της ΚΕΔΕ και υπογράμμισε την ανάγκη διασφάλισης του δημόσιου χαρακτήρα των υπηρεσιών.
Οι εργασίες του συνεδρίου ολοκληρώθηκαν με την έγκριση ψηφισμάτων για τα κεντρικά αιτήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μεταξύ αυτών, το ομόφωνο ψήφισμα για την παιδεία συμπυκνώνει τα αιτήματα για αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης των σχολικών υποδομών, διενέργεια αντισεισμικών ελέγχων και πραγματοποίηση προσλήψεων προσωπικού καθαριότητας, φύλαξης και τεχνικών υπηρεσιών.
Ακολουθεί δελτίο τύπου της ΚΕΔΕ μετά την ολοκλήρωση των εργασιών του συνεδρίου:
Κυρίαρχο αίτημα της Αυτοδιοίκησης, η αύξηση της ετήσιας χρηματοδότησης των Δήμων μέσω των ΚΑΠ, ώστε να καλύπτεται το συνολικό λειτουργικό κόστος τους.
Ολοκληρώθηκε σήμερα το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ , που πραγματοποιήθηκε στην Καλαμάτα από 5-7 Νοεμβρίου 2026, με μεγάλη συμμετοχή συνέδρων και παρατηρητών, κατά τη διάρκεια των τριήμερων εργασιών του.
Μετά το πέρας του συνεδριακού διαλόγου, οι παρατάξεις που συμμετέχουν στο Δ.Σ. της Κ.Ε.Δ.Ε. έθεσαν υπόψη του σώματος των συνέδρων κείμενα ψηφισμάτων, τα οποία τέθηκαν σε ψηφοφορία, από όπου προέκυψε το παρακάτω αποτέλεσμα
Επί 338 παριστάμενων συνέδρων
- το ψήφισμα της παράταξης «Σύγχρονοι Ισχυροί Δήμοι», της οποίας επικεφαλής είναι ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου, έλαβε 213 ψήφους (63%)
- το ψήφισμα της παράταξης «Αυτοδιοίκηση Τώρα», με επικεφαλής τον κ. Χ.Δούκα, έλαβε 111 ψήφους (32,8%)
- το ψήφισμα της παράταξης Λαϊκή Συσπείρωσης, με επικεφαλής τον κ. Κ. Πελετίδη, έλαβε 14 ψήφους (4,2%)
Τέλος, ομόφωνα ψηφίστηκε η πρόταση της παράταξης της Λαϊκής Συσπείρωσης για το ζήτημα της σχολικής στέγης.
Με αφορμή τη λήξη των εργασιών του Συνεδρίου, ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λ. Κυρίζογλου δήλωσε
« Η Αυτοδιοίκηση Α’ Βαθμού έστειλε σήμερα ένα ξεκάθαρο μήνυμα. Ζητάμε την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης μέσω των ΚΑΠ, από τον επόμενο προϋπολογισμό του 2027, ώστε να καλύπτεται το ετήσιο λειτουργικό μας κόστος. Η δύσκολη οικονομική μας κατάσταση απαιτεί άμεσες και συγκεκριμένες κυβερνητικές πρωτοβουλίες, που θα αποτρέψουν την απειλή γενικευμένης κατάρρευσης των Δήμων, που αν συμβεί θα έχει άμεσες και δυσάρεστες επιπτώσεις, στην καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών. Είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε νέες πρωτοβουλίες και να αναδείξουμε τις νέες μας διεκδικήσεις, για την υλοποίηση των οποίων θα αναληφθούν το επόμενο διάστημα συγκεκριμένες δράσεις και πρωτοβουλίες από την ΚΕΔΕ».
Ακολουθεί το κείμενο του ψηφίσματος.