Σεμινάριο στο Αυλάκι για τη γνώση, τα είδη και την προστασία των μανιταριών
Το Σάββατο 8 Νοεμβρίου στις 19:30, στο πολιτιστικό κέντρο Το Σχολείο, ο Εκπολιτιστικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Αυλακίου φιλοξενεί τον Ικαριώτη μανιταρογνώστη Γιάννη Γενούζος για ανοιχτή παρουσίαση αφιερωμένη στα μανιτάρια του νησιού.
Ο εισηγητής θα μιλήσει για ασφαλή αναγνώριση ειδών και σωστές πρακτικές συλλογής, με έμφαση στην προστασία του μυκηλίου και του δάσους, εξηγώντας τη διαφορά ανάμεσα σε εδώδιμα και επικίνδυνα είδη χωρίς να ενθαρρύνει ριψοκίνδυνες δοκιμές.
Η συλλογή απαιτεί απλά μέσα και σωστή συμπεριφορά. Σεβασμός στο δάσος, ένα μαχαίρι και ένα καλάθι αρκούν. Βοηθούν να καθαρίζονται τα μανιτάρια στο πεδίο και να μεταφέρονται σωστά. Πλαστικοί κουβάδες και σακούλες δεν ευνοούν τον αερισμό και την καλή συντήρηση. Η χρήση τσουγκράνων και χτενακιών ελιάς τραυματίζει το υπόστρωμα (έδαφος) και πρέπει να αποφεύγεται.
Στο ζήτημα κοψίματος ή ξερίζωσης τονίζεται ότι η ουσία είναι η προστασία του μυκηλίου. Όποια τεχνική και αν εφαρμοστεί χρειάζεται προσοχή, αργές κινήσεις και προσεκτικό σκέπασμα του μυκηλίου με χώμα ή φύλλα ώστε να συνεχίσει να δίνει καρπούς στο μέλλον. Τα μανιτάρια είναι οι καρποί ενός υπόγειου ζωντανού οργανισμού, του μυκηλίου, που πρέπει πάντα να σκεπάζεται ξανά με φύλλα ή χώμα ώστε να συνεχίσει να αναπτύσσεται.
Η Ικαρία κρύβει μέσα στα δάση της έναν ολόκληρο κόσμο από μανιτάρια γνωστά και άγνωστα που συναντώνται στα βουνά και στις πλαγιές του νησιού. Η συλλογή τους είναι μια εμπειρία που απαιτεί γνώση προσοχή και σεβασμό προς το δάσος. Για όσους γνωρίζουν τη γη κάθε διαδρομή μπορεί να αποκαλύψει μια απρόσμενη ποικιλία μορφών και χρωμάτων.
Η τοπική ονοματοδοσία είναι πλούσια και γοητευτική, όμως μπορεί να προκαλέσει σύγχυση, γι αυτό η ταύτιση πρέπει να γίνεται στις επιστημονικές ονομασίες με βάση τα μορφολογικά γνωρίσματα και τον βιότοπο.
Η γνώση γύρω από τη μυκοχλωρίδα της Ικαρίας παραμένει περιορισμένη. Αν και έχουν αναγνωριστεί δεκάδες είδη, πολλά ακόμη δεν έχουν μελετηθεί ή ταυτοποιηθεί πλήρως. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι μεγάλο μέρος της μυκοχλωρίδας του νησιού παραμένει ακόμη άγνωστο και χρειάζεται συστηματική μελέτη και καταγραφή.
Η υπερβόσκηση, τα σκαψίματα και η απερίσκεπτη συλλογή απειλούν το δασικό οικοσύστημα. Τα δέντρα και τα μανιτάρια ζουν σε συμβίωση και κάθε καταστροφή ενός είδους επηρεάζει και το άλλο. Γι’ αυτό η μανιταροσυλλογή στην Ικαρία είναι περισσότερο πράξη αγάπης και γνώσης παρά αναζήτησης τροφής. Συλλέγουμε μόνο ό,τι αναγνωρίζουμε με βεβαιότητα, δεν βασιζόμαστε σε μία μόνο ένδειξη και αφήνουμε πάντα μέρος των καρπών να σποριάσουν.
Όπως επισημαίνουν όσοι μελετούν τη μυκοχλωρίδα του νησιού εδώ και χρόνια, η ενημέρωση, η υπομονή και η προστασία είναι το πραγματικό θεμέλιο αυτής της παράδοσης. Για τους νεότερους κάθε περίπατος μπορεί να γίνει μάθημα σεβασμού προς τη φύση και τη ζωή που ανθίζει αθόρυβα κάτω από τα πόδια μας.
Σε ορισμένα σημεία των δασών τα μανιτάρια φυτρώνουν σχηματίζοντας κύκλο ή ημικύκλιο με άδειο κέντρο, ένα εντυπωσιακό φαινόμενο που παλιότερα αποκαλούσαν «νεραϊδόκυκλο». Οι παλιοί έλεγαν πως γύρω από αυτά τα δαχτυλίδια χόρευαν οι νεράιδες κάτω από το φως του φεγγαριού. Σήμερα γνωρίζουμε ότι πρόκειται για φυσική υπερανάπτυξη ενός υπόγειου μύκητα, ο οποίος εξαπλώνεται κυκλικά μέσα στο χώμα και δημιουργεί στη βλάστηση το χαρακτηριστικό δαχτυλίδι.
Κι αν οι παλιοί μιλούσαν για νεραϊδόκυκλους, εμείς σήμερα μιλάμε για τον κύκλο ευθύνης. Κάθε καρπός που αφήνουμε να σποριάσει και κάθε μυκήλιο που σκεπάζουμε συνεχίζει τον χορό της ζωής στο δάσος. Αυτόν τον κύκλο υπηρετεί και το σεμινάριο στο Αυλάκι, ώστε ο μύθος να συναντά τη γνώση και η αγάπη για τη φύση να γίνεται πράξη.
Προτείνουμε, σε όσους βρεθούν σήμερα στο σεμινάριο στο Αυλάκι, να ενθαρρύνουν τον Γιάννη Γενούζος να ολοκληρώσει το βιβλίο που ετοιμάζει για τη μυκοχλωρίδα του νησιού, ένα έργο που αναμένεται να αποτελέσει πολύτιμο οδηγό για όσους αγαπούν τα μανιτάρια και το δάσος. Κι ακόμη, να του ζητήσουν να οργανώσει ένα επόμενο σεμινάριο μανιταρογνωσίας στο πεδίο, μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον, εκεί όπου η θεωρία συναντά τη γη και η γνώση γίνεται εμπειρία.
