Στο πλαίσιο των εορτών λόγου και τέχνης «Ικάρια Ελευθέρια» της Πανικαριακής Αδελφότητας Αθηνών
Την Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε στο Καταφύγι εκδήλωση αφιερωμένη στον Ικαριώτη ξυλογλύπτη Παναγιώτη Ζαχαρίου Σαφό, στο πλαίσιο των εορτών λόγου και τέχνης «Ικάρια Ελευθέρια» της Πανικαριακής Αδελφότητας Αθηνών. Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στον χώρο του εργαστηρίου και της έκθεσης του καλλιτέχνη, ανάμεσα στα έργα του, που εδώ και χρόνια αποτελούν σημείο αναφοράς για την Ικαρία.
Ο πρόεδρος της Αδελφότητας και διευθυντής της εφημερίδας Νέα Ικαρία Λευτέρης Κουτούφαρης απένειμε στον καλλιτέχνη τιμητικά βραβεία και στην ομιλία του ανέδειξε τη σεμνότητα και την παρακαταθήκη του έργου του, υπογραμμίζοντας ότι «δεν θα λέμε πια ο Παναγιώτης από το Καταφύγι, αλλά το Καταφύγι του Παναγιώτη».
Για τον τιμώμενο μίλησε επίσης ο Βασίλης Σακούτης, ο οποίος τόνισε τη βαθιά σχέση του καλλιτέχνη με τον τόπο και την κοινωνία, ενώ την έναρξη και τον συντονισμό έκανε ο Γιώργος Σούρτης, υπεύθυνος του Ράδιο Ικαρία 87,6 FM.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με κοινό τραπέζι και τραγούδι από τον Κώστα Τσεπέρκα, χάρη και στη συμβολή του συλλόγου του χωριού και της προέδρου του Μαρίας Μπαρέλη Γαγλία, που φρόντισαν για την όμορφη φιλοξενία.
Ακολουθεί εκτενές ρεπορτάζ με φωτογραφίες και βίντεο 60 λεπτών
Την Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε στο Καταφύγι εκδήλωση τιμής προς τον Ικαριώτη ξυλογλύπτη Παναγιώτη Ζαχαρία Σαφό, που διοργανώθηκε από την Πανικαριακή Αδελφότητα Αθηνών, στο πλαίσιο των εορτών λόγου και τέχνης με τίτλο «Ικάρια Ελευθέρια». Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στο χωριό του τιμώμενου, το Καταφύγι, στον χώρο του εργαστηρίου και της έκθεσής του, ανάμεσα στα ίδια τα ξυλόγλυπτα έργα που εδώ και χρόνια αποτελούν σημείο αναφοράς για την Ικαρία.
Την έναρξη έκανε ο Γιώργος Σούρτης, πρώην μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Αδελφότητας και υπεύθυνος διαχείρισης του Ράδιο Ικαρία 87,6 FM, ενώ στη συνέχεια το λόγο πήρε ο πρόεδρος της Πανικαριακής Αδελφότητας Αθηνών και διευθυντής της εφημερίδας Νέα Ικαρία Λευτέρης Κουτούφαρης, ο οποίος απένειμε στον καλλιτέχνη τίτλους τιμής για την προσφορά του. Για τον Παναγιώτη Σαφό μίλησε επίσης ο Βασίλης Σακούτης, γνωστός για την ενασχόλησή του στην τοπική αυτοδιοίκηση και την πολλών ετών προσφορά του στα κοινά και ειδικά στη κοινότητα Αγίου Πολυκάρπου Ραχών.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με κοινό τραπέζι, συντροφική συνεστίαση και τραγούδι, με τη συμμετοχή του Κώστα Τσεπέρκα, σε μια ατμόσφαιρα γιορτής και συγκίνησης.
Η Πανικαριακή Αδελφότητα Αθηνών, που φέτος κλείνει εκατό χρόνια ζωής και δράσης, τίμησε με αυτόν τον τρόπο έναν δημιουργό που με το έργο και τη σεμνότητά του έχει αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στην Ικαρία.
Ο Λευτέρης Κουτούφαρης, πρόεδρος της Πανικαριακής Αδελφότητας Αθηνών και διευθυντής της εφημερίδας Νέα Ικαρία, ήταν ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης. Η ομιλία του υπήρξε εκτενής, φορτισμένη συναισθηματικά, αλλά και δομημένη με σαφή στόχο να τοποθετήσει τον Παναγιώτη Ζαχαρία Σαφό στο πλαίσιο της συλλογικής μνήμης και της πολιτιστικής συνέχειας του νησιού.
Ξεκίνησε υπενθυμίζοντας την παράδοση θεσμού με τίτλο «Ικάρια Ελευθέρια», που η Αδελφότητα καθιέρωσε εδώ και τρεις δεκαετίες, τιμώντας Ικαριώτες που με το έργο τους ξεχώρισαν είτε στο λόγο είτε στην τέχνη. Τόνισε ότι οι τιμητικές αυτές εκδηλώσεις δεν έχουν στόχο να απομονώσουν μεμονωμένα άτομα, αλλά να δώσουν παραδείγματα στους νεότερους, δείχνοντας δρόμους δημιουργίας και κοινωνικής προσφοράς. Την ανάδειξη μιας συνολικής αξίας που αφορά την Ικαρία και τον πολιτισμό της.
Με έμφαση διατύπωσε τη φράση που έμεινε στην αυλή του εργαστηρίου και έκθεσης των έργων του καλλιτέχνη που φιλοξένησε την εκδήλωση: «Δεν θα λέμε πια ο Παναγιώτης από το Καταφύγι, αλλά το Καταφύγι του Παναγιώτη». Η αντιστροφή αυτή, πέρα από ρητορικό σχήμα, σηματοδότησε το βάρος του έργου του Παναγιώτη Σαφού, που, όπως ο κ. Κουτούφαρης εξήγησε, έχει ταυτιστεί με τον τόπο του σε σημείο που ο δημιουργός και ο τόπος να ορίζουν πλέον ο ένας τον άλλο. Εδώ έδωσε και το στίγμα του τρόπου με τον οποίο ένα έργο τέχνης ξεπερνά τον δημιουργό του και μετατρέπεται σε σημείο αναφοράς για την κοινότητα.
Στη συνέχεια, ο κ. Κουτούφαρης στάθηκε στη σεμνότητα του καλλιτέχνη. Εξήρε την αθόρυβη εργασία δεκαετιών, που δεν αποζητούσε δημοσιότητα αλλά εσωτερική πληρότητα. Με λόγο πλούσιο σε εικόνες, χαρακτήρισε τον Παναγιώτη Σαφό «πολύτιμο επιστήμονα-καλλιτέχνη, μοναδικό στη δεξιοτεχνία και την αφοσίωση», τονίζοντας ότι τα έργα του έχουν αξία διαχρονική, «έργα που θα μείνουν στους αμέτρητους αιώνες και θαυμάζονται από νέες γενιές που δεν θα μπορούν να εξηγήσουν πως ένας άνθρωπος μπόρεσε σε έναν σύντομο βίο να δημιουργήσει τόσα και τέτοιας ποιότητας αριστουργήματα».
Έκανε επίσης σαφή αναφορά στη διάσταση της παρακαταθήκης. Επισήμανε ότι τέτοιες μορφές δεν πρέπει να μένουν στο περιθώριο, αλλά να γίνονται φάροι για το μέλλον και ότι η ίδια η Αδελφότητα, που φέτος κλείνει εκατό χρόνια ζωής και δράσης, οφείλει να αναδείξει αυτά τα παραδείγματα όχι μόνο για να τιμήσει το παρελθόν, αλλά για να εμπνεύσει το αύριο. Έτσι, η ομιλία του έδεσε το έργο του Παναγιώτη Σαφού με τη μακρά διάρκεια της Ικαριακής κοινωνίας και της διασποράς, δείχνοντας ότι η τιμή προς έναν άνθρωπο γίνεται τελικά πράξη συλλογικής αυτογνωσίας.
Κλείνοντας, ο κ. Κουτούφαρης μίλησε σε πρώτο πρόσωπο για την προσωπική του συγκίνηση. Εξήρε τον Παναγιώτη Σαφό όχι μόνο ως καλλιτέχνη αλλά και ως άνθρωπο, «γλυκύτατο, φιλοσοφημένο, με καρδιά παιδική και αθώα», υπογραμμίζοντας ότι η φιλοξενία και η απλότητά του συγκινούν και καθιστούν το έργο του ακόμη πιο αυθεντικό. Έκανε μάλιστα λόγο για «χαρίσματα που αποδίδονται σε αγίους», θέλοντας να δείξει το βάθος της προσωπικότητας του καλλιτέχνη.
Η ομιλία αυτή ήταν ο κορμός της εκδήλωσης, ανέδειξε το έργο του τιμώμενου, αλλά και το πολιτιστικό και κοινωνικό πλαίσιο, ότι η Ικαρία διαθέτει δημιουργούς που, χωρίς να θορυβούν, γράφουν ιστορία με τα χέρια και την ψυχή τους.
Ο Βασίλης Σακούτης, προσέγγισε την εκδήλωση από μια εντελώς προσωπική και βιωματική σκοπιά. Ο λόγος του έφερε το βάρος της ανθρώπινης οικειότητας και της βαθιάς γνωριμίας με τον Παναγιώτη Σαφό.
Ξεκίνησε δηλώνοντας ότι γνωρίζει τον καλλιτέχνη σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα και μέσα από αυτή τη μακρά σχέση κατέθεσε μαρτυρίες που ανέδειξαν τόσο τον άνθρωπο όσο και τον δημιουργό. Θύμισε τον καθημερινό αγώνα του Παναγιώτη να σταθεί δίπλα στη σύζυγό του Βάσω για 27 ολόκληρα χρόνια, τονίζοντας ότι «το έργο και ο άνθρωπος είναι δυο πράγματα υφασμένα, ό,τι καλύτερο μπορεί να σκεφτεί κανείς στη σκέψη και στη φαντασία του». Αυτή η φράση αποτύπωσε το πνεύμα της ομιλίας του κ. Σακούτη. Η τέχνη δεν μπορεί να αποσπαστεί από την ποιότητα της ζωής, από την αφοσίωση και την ταπεινότητά του Παναγιώτη Σαφού.
Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι, αν και τα έργα του Παναγιώτη Σαφού θα μπορούσαν να προβληθούν ευρύτερα, ο ίδιος απέφευγε τη δημοσιότητα, μένοντας προσηλωμένος στη δημιουργία. Μάλιστα, θυμήθηκε περιστατικά όπου έργα του καλλιτέχνη βρέθηκαν ξαφνικά σε οθόνες και δημόσιους χώρους χωρίς ο ίδιος να έχει δώσει έγκριση και πως αυτό τον στενοχωρούσε, γιατί δεν ήθελε να εμπορευματοποιηθεί η δουλειά του. Έτσι, ο κ. Σακούτης ανέδειξε από τη μια, ότι το έργο είναι τόσο μεγάλο που δεν χωράει στα όρια του νησιού και από την άλλη, ο δημιουργός παραμένει σεμνός, σχεδόν απρόθυμος να προβάλλει τον εαυτό του.
Επίσης στην ομιλία του ο Βασίλης Σακούτης ανέδειξε το ζήτημα της έλλειψης θεσμικής φροντίδας για τον πολιτισμό. Με αυτό τον τρόπο, έδωσε στην ομιλία του διάσταση όχι μόνο τιμητική αλλά και διεκδικητική, ότι το έργο του Παναγιώτη Σαφού δεν πρέπει να παραμένει υπόθεση μόνο του ίδιου, αλλά να γίνει κοινό κτήμα μέσα από μια οργανωμένη προσπάθεια. Χαρακτήρισε τον Παναγιώτη Σαφό «μεγάλο κεφάλαιο για το νησί μας». Η ομιλία του ήταν εγκώμιο, αλλά και πρόσκληση προς θεσμούς, κοινότητα, τοπική αυτοδιοίκηση, να σταθούν στο ύψος αυτού του έργου, επισημαίνοντας ότι αποτελεί συλλογική ευθύνη όλων.
Στην εναρκτήρια ομιλία της εκδήλωσης ο Γιώργος Σούρτης, πρώην μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Πανικαριακής Αδελφότητας Αθηνών και υπεύθυνος διαχείρισης του Ράδιο Ικαρία 87,6 FM, μίλησε για τη ζωή και το έργο του Παναγιώτη Σαφού και για την Αδελφότητα και τη δική του σχέση με αυτήν.
Στην ομιλία του, έδωσε το ιστορικό και βιογραφικό υπόβαθρο, μιλώντας με οικειότητα και συγκίνηση για τον Παναγιώτη Σαφό και το έργο του. Περιέγραψε τη διαδρομή του από την πολυμελή οικογένεια στο Καταφύγι, όπου γεννήθηκε έβδομο παιδί από δεκατρία, με μητέρα από το γένος Καρρά, και την ενασχόλησή του με την ξυλουργική από τα εφηβικά του χρόνια. Θύμισε τις δύο προσπάθειες μετανάστευσης, την πρώτη αποτυχημένη προς την Αμερική και τη δεύτερη επιτυχημένη στον Καναδά, όπου έζησε με τη σύζυγό του τρία χρόνια προτού βρεθούν στη Νέα Υόρκη.
Η αφήγησή του στάθηκε και στα έργα που έχουν σημαδέψει το νησί, από τις εκκλησίες και τα χωριά έως τα μνημεία που συναντά ο επισκέπτης στο αεροδρόμιο. Ανέφερε την ξυλόγλυπτη εικόνα στην Αγία Μαρίνα στο Καταφύγι, την αγιογραφία στον Άη Γιώργη στο Μονοκάμπι, την κουκουβάγια στον προαύλιο χώρο του σχολείου στο Καραβόσταμο και βεβαίως τα δύο μνημειώδη έργα στο αεροδρόμιο, την Παλλάδα Αθηνά και την Κοσμογονία. Υπογράμμισε ότι πίσω από κάθε γλυπτό δεν υπάρχει μόνο δεξιοτεχνία αλλά και η βαθιά γνώση του ξύλου, μιας γνώσης που χάνεται με τον χρόνο και που ο Παναγιώτης Σαφός διαφυλάσσει με την τέχνη του.
Τόνισε ότι ο καλλιτέχνης αντλεί έμπνευση από το ίδιο του το περιβάλλον. Έχει σκαλίσει κατ’ επανάληψη τη μορφή της μητέρας του, έχει αποτυπώσει μυθολογικές μορφές, ιστορικά γεγονότα και μνήμες του χωριού του, συνδέοντας την προσωπική και οικογενειακή του πορεία με την παράδοση και την ιστορία της Ικαρίας. Με τον τρόπο αυτόν, ο Παναγιώτης Σαφός είναι ένας δημιουργός αλλά κι ένας θεματοφύλακας γνώσης και μνήμης που έχει ταυτιστεί με τον τόπο του.
Η εκδήλωση στο Καταφύγι συνεχίστηκε με ένα μεγάλο κοινό τραπέζι και γύρω του βρέθηκαν συγγενείς, φίλοι και συγχωριανοί, όλοι μαζί σαν μια οικογένεια. Το φαγητό και το κρασί μοιράστηκαν, με τη βοήθεια του συλλόγου του χωριού και της προέδρου του, Μαρίας Μπαρέλη Γαγλία, που φρόντισαν να στηθούν τα τραπέζια και οι πάγκοι. Όταν ήρθε η ώρα του τραγουδιού, ο Κώστας Τσεπέρκας έδωσε τον τόνο και η βραδιά έκλεισε με ζεστασιά και συγκίνηση, αφήνοντας σε όλες και όλους τους παρειστάμενους αισθήματα χαράς.
Δείτε επίσης πλούσιο φωτογραφικό υλικό καθώς και 60 λεπτών βίντεο που δημιουργήσαμε:
