Η ψυχραιμία, η πρόληψη και η πληροφόρηση είναι τα ισχυρότερα «σωσίβια» για ασφαλές κολύμπι
Η Ικαρία, γνωστή για την άγρια ομορφιά και τη μοναδικότητά της, προσφέρει στους επισκέπτες της εντυπωσιακές παραλίες, με κρυστάλλινα νερά και εκατοντάδες μικρούς κόλπους. Ωστόσο, οι καιρικές και θαλάσσιες συνθήκες, ιδιαίτερα στη βόρεια πλευρά του νησιού, διαμορφώνονται με τρόπο που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και σεβασμό. Οι ισχυροί βόρειοι άνεμοι (μελτέμια) που πνέουν συχνά τους καλοκαιρινούς μήνες, σε συνδυασμό με τα υπόγεια θαλάσσια ρεύματα και την απότομη βαθυμετρία, καθιστούν ορισμένες παραλίες απρόβλεπτες και επικίνδυνες, ακόμα και για έμπειρους κολυμβητές.
Παραλίες όπως ο Νας, η Μεσακτή, το Λιβάδι και το Κυπαρίσσι, ενδέχεται κάποιες ημέρες να μετατραπούν από ειδυλλιακά σημεία αναψυχής σε πεδία υψηλού κινδύνου, με ισχυρά κύματα και παρασυρόμενα ρεύματα που μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε πνιγμό. Δυστυχώς, κάθε καλοκαίρι καταγράφονται περιστατικά, πολλές φορές θανατηφόρα, που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με σωστή ενημέρωση και τήρηση βασικών κανόνων ασφάλειας.
Στις παραλίες της Ικαρίας, όπου συνήθως δεν υπάρχει οργανωμένη παρουσία ναυαγοσωστών, ο καθένας μας καλείται να είναι ο δικός του φύλακας άγγελος και να αντιμετωπίζει τη θάλασσα με σεβασμό και προνοητικότητα, αποφεύγοντας ριψοκίνδυνες συμπεριφορές και εσφαλμένες εκτιμήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δίνεται στην πληροφόρηση από τους ντόπιους για τις ιδιαιτερότητες της κάθε παραλίας, καθώς και στην παρατήρηση των καιρικών συνθηκών πριν από κάθε θαλάσσια δραστηριότητα.
Ακολουθούν πολύτιμες συμβουλές πρόληψης και διάσωσης για την αποτροπή πνιγμών, βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα και οδηγίες φορέων υγείας και διάσωσης. Η γνώση και η υπευθυνότητα μπορούν να σώσουν ζωές.
Συμβουλές για την αποτροπή του πνιγμού
Ο πνιγμός αποτελεί σημαντική αιτία θανάτου και σοβαρό πρόβλημα υγείας παγκοσμίως. Στην Ελλάδα, περισσότεροι από 400 άνθρωποι χάνουν την ζωή τους από πνιγμό ετησίως τα τελευταία χρόνια. Η αναλογία αντρών – γυναικών που πεθαίνουν από πνιγμό είναι 3:1. Περίπου 10 παιδιά και έφηβοι πεθαίνουν από πνιγμό κάθε χρόνο. Τα περισσότερα θύματα, πνίγονται σε απόσταση 10 μέτρων και σπανίως σε απόσταση μεγαλύτερη από 50 μέτρα από την στεριά. Οι πιο επικίνδυνες ώρες του 24ώρου, είναι οι μεσημεριανές. Η ηλικιακή ομάδα με τη μεγαλύτερη θνησιμότητα είναι άντρες 20-24 ετών.
Άτομα υψηλού κινδύνου θεωρούνται άτομα ακραίων ηλικιών (δηλαδή 0-5 ετών και ηλικιωμένοι), όσοι πραγματοποιούν ριψοκίνδυνη συμπεριφορά μέσα και γύρω από το νερό, όσοι δεν ξέρουν κολύμπι, όσοι γνωρίζουν μεν κολύμπι αλλά υπερεκτιμούν τις δυνάμεις τους, και όσοι καταναλώνουν αλκοόλ ή ναρκωτικά.
Εφαρμόστε τα παρακάτω μέτρα ασφαλείας:
- Παρακολουθείστε οργανωμένα μαθήματα κολύμβησης.
- Κολυμπάτε πάντα με παρέα και ιδανικά κάτω από την επίβλεψη ναυαγοσώστη.
- Τα παιδιά να επιτηρούνται πάντα από ενήλικο κοντά στο νερό.
- Κολυμπήστε τρεις ώρες μετά το φαγητό.
- Μην μπαίνετε απότομα και μη μένετε αρκετή ώρα σε κρύο νερό.
- Μην απομακρύνεστε από τα ρηχά. Κολυμπήστε παράλληλα με την ακτή.
- Μην υπερεκτιμάτε και μην κάνετε επίδειξη των δυνάμεών σας στους άλλους.
- Μην κάνετε επικίνδυνα παιχνίδια που θέτουν την ατομική σας ασφάλεια ή των άλλων σε κίνδυνο.
- Αν κάποιος κινδυνεύει και δεν μπορείτε να βοηθήσετε, ειδοποιείστε άμεσα για βοήθεια. Ο «χρυσός κανόνας της ασφάλειας» λέει ότι η ζωή του διασώστη είναι σημαντικότερη από του θύματος. Αν τίθεστε σε κίνδυνο για οποιοδήποτε λόγο (π.χ. κύματα, ρεύματα, μεγάλη απόσταση από την στεριά κ.τ.λ.), δεν πρέπει να επιχειρήσετε τη διάσωση.
- Ακολουθήστε τα μέτρα ασφαλείας της λουτρικής εγκατάστασης.
- Αν επισκεφτείτε μια λουτρική περιοχή για πρώτη φορά, ενημερωθείτε για τους κινδύνους από τους ντόπιους.
- Αν παρασύρεστε στα βαθιά από κάποιο ρεύμα, κολυμπήστε παράλληλα με την ακτογραμμή για να απεγκλωβιστείτε και μετά κάθετα για να επιστρέψετε στην ακτή.
Εκτός από τον πνιγμό, ένα πλήθος άλλων ατυχημάτων μπορούν να λάβουν χώρα μέσα και γύρω από το νερό.
Μια βουτιά με το κεφάλι σε ρηχά νερά, μπορεί να προκαλέσει μόνιμη παράλυση στην σπονδυλική στήλη. Ένα μηχανοκίνητο σκάφος, μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό ή θάνατο αν προσκρουστεί με κάποιο λουόμενο. Η κολύμβηση σε κρύο νερό μπορεί να προκαλέσει υποθερμία. Ο κατάλογος των ατυχημάτων δεν περιορίζεται φυσικά στα παραπάνω, αλλά είναι ενδεικτικός της αναγκαιότητας απόκτησης κάποιων βασικών γνώσεων καθώς και της λήψης προληπτικών μέτρων.
Διάσωση
Για να σώσεις κάποιον που κινδυνεύει, ακολούθησε μία από τις παρακάτω μεθόδους:
- Διάσωση με φωνή.
Κάθισε στην άκρη της στεριάς και καθοδήγησε το θύμα ώστε να κολυμπήσει προς την στεριά. Μπορείς να του πεις: «χτύπα τα πόδια σου, κράτησε το κεφάλι σου ψηλά, κολύμπησε προς την στεριά».
2. Διάσωση με έκταση άκρου.
Ξάπλωσε στο έδαφος και άπλωσέ του το χέρι ή το πόδι σου. Δώσε του προφορικές οδηγίες για να πιαστεί από αυτό και να τον τραβήξεις έξω.
3. Διάσωση με πέταγμα αντικειμένου.
Πέταξε στο θύμα ένα σκοινί, σωστικό σάκο (σάκος που περιέχει σκοινί που ξετυλίγεται καθώς πετιέται προς το θύμα), κυκλικό σωσίβιο, μπάλα, ατομική συσκευή επίπλευσης, τη ρεζέρβα ρόδα του αυτοκινήτου σου κ.τ.λ. Αφού πιάσει το βοήθημα επίπλευσης, ενθάρρυνε το θύμα να κρατήσει το κεφάλι του πάνω από την επιφάνεια του νερού και να χτυπήσει τα πόδια του μέχρι να φτάσει στη στεριά.
4. Διάσωση με υδροβασία.
Περπάτησε μέσα στο νερό μέχρι το σημείο που πατώνεις. Άπλωσε το χέρι σου ή κάποιο αντικείμενο στο θύμα (π.χ. ξύλο, σωσίβιο). Δώσε του προφορικές οδηγίες για να πιαστεί από αυτό. Τράβηξέ τον έξω.
5. Διάσωση με πλωτό μέσο.
Η χρήση πλωτού μέσου, με την προϋπόθεση ότι γνωρίζεις πώς να το χρησιμοποιήσεις, εξασφαλίζει ταχεία προσέγγιση του θύματος και ασφαλή/ξεκούραστη επιστροφή. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις ταχύπλοο, τζετ σκι, βάρκα με κουπιά, κανό, σωστική σανίδα, φουσκωτό στρώμα θαλάσσης.
6. Διάσωση με κολύμβηση και χρήση σωστικού αντικειμένου.
Πριν μπεις στο νερό, πάρε μαζί σου ένα βοήθημα επίπλευσης. Προσέγγισε και άπλωσε το βοήθημα επίπλευσης, χωρίς να έρθεις εσύ σε επαφή με το θύμα. Το βοήθημα μπορεί να είναι οτιδήποτε επιπλέει (π.χ. ναυαγοσωστικό σωσίβιο, μπάλα, ατομική συσκευή επίπλευσης) ή οτιδήποτε εξασφαλίζει απόσταση ασφαλείας ανάμεσα σε σένα και το θύμα (π.χ. μπλούζα, ομπρέλα, κομμάτι ξύλο κ.τ.λ.).
7. Διάσωση με άμεση σωματική επαφή.
Αποτελεί την πιο δύσκολη και απαιτητική τεχνική διάσωσης. Γι’ αυτό να εκτελείται μόνο από εκπαιδευμένα άτομα. Ο διασώστης προσεγγίζει το θύμα από πίσω, ώστε να αποφύγει πιθανό εναγκαλισμό. Πιάνει το θύμα από τον ώμο και τη μέση και τον οριζοντιώνει, ώστε το σώμα του να «ξαπλώσει» στην επιφάνεια του νερού και να είναι ευκολότερη η μεταφορά του. Χρησιμοποίησε μια μορφή ρυμούλκησης πιάνοντας το θύμα από το σαγόνι (με το ένα ή τα δύο σου χέρια), από τις μασχάλες (με τα δύο σου χέρια), από το στήθος, τα ρούχα ή τον καρπό του χεριού του. Ρυμούλκησέ τον μέχρι την ασφάλεια. Αν έχει τις αισθήσεις του, ενθάρρυνέ τον συστηματικά. Αν βουλιάζει το σώμα του, οριζοντίωσέ τον και συνέχισε τη ρυμούλκηση. Αν δεν αναπνέει και μπορείς, κάνε του τεχνητή αναπνοή φυσώντας του στην μύτη.
Οι πιο ασφαλείς τρόποι για κάποιον που δεν έχει εκπαιδευτεί στη διάσωση, είναι οι παραπάνω τέσσερεις πρώτοι τρόποι.
Φροντίδα
Το θύμα του πνιγμού, μετά τη διάσωση μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω φροντίδα.
- Αν δεν αναπνέει, είναι απαραίτητη η κλήση ασθενοφόρου και η παροχή βασικής υποστήριξης ζωής (καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση, τοποθέτηση σε θέση ανάνηψης), ενδεχομένως η παροχή απινιδισμού και προχωρημένης υποστήριξης ζωής (όταν φθάσει το ασθενοφόρο).
- Αν αναπνέει, θα χρειαστεί ψυχολογική υποστήριξη για να ξεπεράσει τον φόβο.
- Αν κρυώνει, θα πρέπει να σκεπαστεί με κάτι ζεστό.
- Αν ανησυχεί για τα προσωπικά του αντικείμενα, να εντοπιστούν και να ειδοποιηθούν τα συγγενικά του πρόσωπα.
Πηγές: Υπουργείο Υγείας, Εθνικό Πρόγραμμα Ασφάλειας στο Νερό, Αβραμίδης, Σ. Επ. (2008). Εγκόλπιο Ασφάλειας και Διάσωσης. Αθήνα: Εκδόσεις Σταμούλη.
